اصطلاح فضاي رايانهاي (Cyberspace) براي اولينبار در سال 1982 در يك داستان علمي - تخيلي بهكار برده شد. ما در گفتارمان از فضاي رايانهاي، بهعنوان يك مكان فيزيكي ياد ميكنيم اما در واقع اينطور نيست. فضاي رايانهاي اگرچه اصطلاحي نسبتا جديد است اما مفهوم آن جديد نيست و پيدايش اين مفهوم، همزمان با اختراع تلفن توسط الكساندر گراهامبل در سال 1876 بوده است. شركت بل تعداد زيادي پسر نوجوان را كه قبلا در اداره تلگراف بهعنوان تلگرافرسان كار ميكردند، براي متصل كردن تماسهاي تلفني و ارائه اطلاعات به مشتركان سرويس تلفن استخدام كرد. اما همانطور كه بروس استرلينگ (Bruce Sterling) در كتاب خود با نام «مقابله با هكره» (The Hacker Crackdown) اشاره كرده است، اين شركت به زودي با مشكلاتي از سوي كاركنان جوان خود مواجه شد.اين بچهها با مشتريان، بيادبانه و با گستاخي برخورد ميكردند، سر به سر آنها ميگذاشتند و معمولا آنها را مسخره ميكردند...
بدتر از همه آن كه از حقههايي هوشمندانه در صفحه سوئيچهاي اتصال استفاده ميكردند و به اين وسيله تماسها را قطع ميكردند و كارهايي از اين قبيل انجام ميدادند. توانايي، مهارت فني و ناشناس بودن اين پسران در انجام اين شيطنتها، مجموعه عواملي را تشكيل ميداد كه باعث بروز مزاحمتها و مشكلات ميشد. شرکت بل در نهايت با استخدام خانمهای جوان و محترم خود را از شر اين بچهها خلاص کرد.همانند فضاي رايانهاي كه سابقه آن از آنچه اكثر مردم ميپندارند بسيار بيشتر است، ايده اينترنت نيز كه بسياري از ما تنها طي چند سال اخير با آن آشنا شدهايم، بسيار قديمي است. ايده اينترنت در اوايل دهه 1960 و در زماني شكل گرفت كه تشكيلات نظامي ايالات متحده و شركت راند (RAND Corporation) تصميم گرفتند از رايانهها براي حصول اطمينان از امكان برقراري ارتباطات پيوسته در صورت تهاجم هستهاي استفاده كنند.سيستمي كه تنها داراي يك رايانه مركزي باشد در مقابل صدمات وارده بسيار آسيبپذير خواهد بود. آنچه ما امروزه از آن با عنوان «اينترنت» ياد ميكنيم، سيستمي از رايانههاي مرتبط باهم است به نحوي كه اين رايانهها از تعداد بسيار زيادي خط تلفن براي برقراري ارتباط با يكديگر استفاده ميكنند و به اين ترتيب اطمينان حاصل ميشود كه در صورت عدم توانايي يك مسير براي ارسال اطلاعات، مسير ديگري قابل دسترسي خواهد بود.آنها رايانهها را به صورت شبكهاي به هم متصل كردند و اين كار باعث شد كه انجام محاسبات و اجراي برنامهها با سرعت بسيار بيشتري انجام شود زيرا اپراتورهاي رايانهها مجبور نبودند كه اطلاعات را به صورت نوارهاي مغناطيسي يا كارتهاي پانچ ارسال كنند. به جاي ارسال اطلاعات به اين شكل، امكان ارسال اطلاعات به صورت الكترونيكي از طريق سيمهاي تلفن در يك لحظه به وجود آمد.اين پيشنمونه اينترنت در سال 1969 با عنوان آرپانت (شبكه آژانس پروژههاي تحقيقاتي پيشرفته) ايجاد شد و به وسيله وزارت دفاع به اجرا درآمد. براي اهداف دفاعي بهجاي تنها يك مسير، مسيرهاي زيادي وجود داشت كه اطلاعات از طريق آنها در شبكه جابهجا ميشد. آرپانت در اصل به وزارت دفاع و چندين دانشگاه (دانشگاه كاليفرنيا در لسآنجلس، موسسه تحقيقاتي استنفورد، دانشگاه كاليفرنيا در سانتا باربارا و دانشگاه يوتا) متصل شده بود. اما در سال 1971، آرپانت گسترش يافت و دانشگاهها و آژانسهاي دولتي بيشتري را در برگرفت كه دانشگاه هاروارد، موسسه صنعتي ماساچست (MIT) و سازمان ملي هوانوردي و فضايي (NASA) را شامل ميشد.پس از آن، موضوع جالب توجهي رخ داد. به جاي مبادله خدمات محاسباتي، كاربران شبكه شروع به رد و بدل كردن يادداشتها و نامههاي الكترونيك و «صحبت كردن» با يكديگر در قالب گروههاي خبري و مباحثهاي كردند. از سال 1973، كشورهاي ديگر و به تبع آن تمام شبكههاي ديگر به آرپانت متصل شدند.اين شبكههاي رايانهاي با آرپانت سازگار بودند زيرا از يك زبان ارتباطي جهان استفاده ميكردند كه به آن پروتكل كنترل شبكه (NCP) گفته ميشد (امروزه اين زبان را معمولا با عنوان پروتكل كنترل ارسال، كنترل اينترنت (TCP/IP) ميشناسند. ممكن است متوجه شده باشيد كه گاهي هنگام جستوجو در اينترنت، رايانه شما خواستار يك آدرس «IP» ميباشد). همزمان با توسعه پروتكلهاي شبكه، استفاده از اسامي حوزهها (Domains) نيز آغاز شد. براي مثال، به جاي تلاش براي يافتن شماره سرور34 .77.50.204 شما ميتوانيد با آدرس« explora.com »جستوجو كنيد و اين عبارت شما را به همان آدرس عددي میرساند. تا قبل از سال 1986، تنها كساني كه به نوعي با شركتهاي بزرگ رايانهاي مانند IBM يا ديجيتال الكترونيكس در ارتباط بودند، امكان دسترسي به اينترنت داشتند اما پس از اين سال با كاهش قيمت رايانههاي شخصي و افزايش سرعت آنها، امكان دسترسي به اينترنت براي افراد معمولي نيز فراهم شد. حال اين سوال پيش ميآيد كه در سال 1986 چه اتفاقي افتاد؟ در آن سال، شبكه ملي زيربناي علمي (NSFNET)تبديل به «ستون فقرات» اينترنت شد. سرعت فزاينده اينترنت در ارسال دادهها به معني آن بود كه اينترنت ميتواند دادههاي بيشتري را جابهجا كند. مطابق با صفحات وب چند رسانهاي اكسپلورا (EXPLORA)در سال 1989، آرپا، مديريت آرپانت را متوقف كرد زيرا آرپانت براثر مجتمع شدن با شبكههاي ديگر، تبديل به اينترنت شده بود. شبكه جهان گستر (World Wide Web) كه همه ما هر روز مطالبي درباره آن ميشنويم، از سوئد نشات گرفت.
